Burun Estetik ve Fonksiyonel Cerrahisi (Septo-Rinoplasti)

Rinoplasti (estetik burun ameliyatı) burun şeklinin cerrahi bir girişim ile yeniden biçimlendirilmesidir. Bu ameliyat yardımıyla burnunuzun boyutları küçültülebilir, büyütülebilir, burun ucunuzun veya burun sırtının şekli değiştirilebilir, burun delikleri daraltılabilir veya burun ile üst dudak arasındaki açı değiştirilebilir, burun sırtındaki kemik çıkıntılar (hump) alınarak düzeltilebilir. Aynı ameliyat sırasında septoplasti ile gelişimsel ya da çarpma sonucu oluşan deviasyonlar (burun nefes yolu tıkanıklıkları) düzeltilebilir. Aslında amaç yüze uygun, yakışan bir burun meydana getirmektir. Burun yüzün merkezinde yer alır; alın, üst dudak, çene ve elmacık kemikleri ile uyumu yüz güzelliğinin temelini oluşturur.

Bazı önemli kararlar görüşmede alınır

Görüşme

  • Yapılan görüşme, muayene ve değerlendirme doktorun sizin beklentilerinizi anlarken bunları gerçekçi bir burun şekline dönüştürmek ve nefes almanızı da değerlendirme imkanı sağlar. Diğer taraftan hastaya ve doktora bu operasyonun amacı için birbirleri ile rahat anlaşıp anlaşamayacaklarını da anlama şansı verir.
  • Genel sağlık durumunuz gözden geçirilir. Şartlar operasyon öncesi en iyi duruma getirilir ya da opere olmanıza engel durum saptanır.
  • Sizin bu operasyonla ilgili sorular sormanız gerekir. Görüşme öncesi bunları kağıda yazmanız unutmayı önler genelde.
  • Beğendiğiniz bir başkasının burnunu kopyalayıp size uygulayamayız. Bu konuda gerçekçi olmalıyız. Ancak o kişide beğendiğiniz yönleri anlamamız size uygulayacağımız operasyonu planlamakta faydalı olacaktır.
  • Kalın burun derisi, burun delikleri şekli ve dolgun görünümü hep farklıdır. Doktorunuz bu cerrahide neler yapılabileceğinin limitlerini size sunar.
  • Bu görüşme size olası riskler ve komplikasyonlar hakkında da daha fazla şey öğrenme fırsatını da sunar. Böylece iyileşme dönemi, işe dönüş zamanı ve ne kadar iş ya da okuldan izin alınması gerektiğini öğrenirsiniz.
  • Görüşmeye gelirken bir arkadaş veya aileden birisinin yanınızda olması iyi bir fikirdir. Kimse tek başına her şeyi hatırlayamaz ama size eşlik eden birisi ile sonra bu görüşmeyi tartışabilirsiniz.

Boyutlu Rinoplasti

Planlama

Şüphesiz başarılı bir sonuç için iyi bir plan olması bir anahtar görevi görür. Bu amaçla son on yıldır bilgisayarlı simülasyonu rinoplasti görüşmelerinde operasyon öncesinde kullanmaktayız. Bu bize problemleri ayrıntılı bir şekilde görme imkanı vermekte ve yapılan değişimler ile alternatifleri açıklama imkanı sunmakta.

Cerrahi uygulama

Bu değişimleri çevirmek için yani cerrahi olarak işin mekaniğini ve beklenen iyileşmeyi hastalarımıza anlatmamız gerekir. Burundaki tüm karışık yapıları şekillendirmek için doktorlar çok yeteneğe sahiptir. Gene de operasyon esnasındaki planlanan değişimleri ölçmek zordur. Onun için operasyon öncesi planlama çok önemlidir.
 

Boyutlu (ölçülü) rhinoplasti

Son gelişmeler bizi kısıtlayan bu planlı değişimleri belirlemek için bazı parametreleri operasyon sırasında ölçmekteyiz. Esnek ve dinamik bir yapıya sahip burunda amaçlanan burun şeklini böylelikle cerrahi tekniklerle birlikte mümkün olduğunca kusursuz yapmaktayız. Buna kısaca ölçerek ve hesaplayarak yaptığımız operasyona ‘’ölçülü-boyutlu rinoplasti diyoruz.

Açık operasyon

Açık yani görerek yapılan burun estetiği burun ucunda istediğimiz şekli vermemize ve burun deliklerini kusursuzca ayarlamamızı sağlar. Hastanın arzuladığı tüm değişiklikleri kusursuzca yapmamıza imkan verir. Titiz bir operasyon için vazgeçilemez bir tekniktir.

Burun Estetiği (Rinoplasti) Tipleri

Çünkü her burun eşsiz yani kendine özeldir.

  • Küçültme Burun Estetiği (Reduction Rhinoplasty)
  • Büyütme Burun Estetiği (Augmentation Rhinoplasty)
  • Etnik Burun Estetiği ( Ethnic Rhinoplasty)
  • Travma Sonrası burun Estetiği (Post-travmatic Rhinoplasty)

Küçültme Burun Estetiği (Reduction Rhinoplasty)

Burun estetiği isteyen hastaların önemli bir kısmı burunlarının yüzlerine göre büyük ve orantısız olduğunu düşünürler.

Burun üzerinde bir tümsek (hump), burnun çok geniş olması ve muhtemel burun deliklerinin geniş olduğundan şikayet ederler.

Konsültasyon yani görüşme sırasında şikayet edilen bu büyük ve orantısız görünüme hangi burun yapılarının neden olduğu ve öncelikle ne yapılması gerektiği saptanır.

Bilgisayarlı simülasyon kullanmak burunda arzulanan değişiklikleri daha uyumlu ve dengeli bir şekilde yapmamızı kolaylaştırır. Aynı zamanda yüzdeki diğer yapıları da bu esnada değiştirip daha güzel görüntü ve alternatifler yapmamıza imkan verir.

Burun üzerindeki tümsek çoğu kıkırdak ve az bir kısmı ise kemikten oluşur. Bu yapının küçültülmesi düz bir profil, biraz konkav (oyuk) veya hafif konveks (çıkıntı meydana getirmeden) bir profil oluşturmamızı sağlar.

Burun ucunu küçültmek ise burun ucunu oluşturan alt kıkırdakların projeksiyonunu azaltmak, daraltmak ve tekrar şekil verme gibi daha komplike çabalarla mümkün olmaktadır.

Burun ucu şeklini daha kontrollü bir biçimde verebilmek için açık rinoplasti tercih edilir. Zaten sıklıkla gereken burun ucu derisi ve burun ucunun hemen yukarısında yer alan supra-tip bölümünündeki yağlı dokuların inceltilmesi daha iyi bir teknikle yapılamaz.

Burun deliklerinin geniş ve daraltılmasının gerektiği durumlarda bu işlemlerde genelde burun içinden yapılır. Zira burun kanatlarını dışarıdan yani yanakla yaptığı açıdan küçültmek iz bıraktırdığı için tarafımızca uygulanmaz.

Kısaca burun ucu küçültme, uç bölümünü oluşturan kıkırdakların enine, boyuna boyutunu (projeksiyonu) azaltmak, daraltmak ve kalın deriyi inceltmekle mümkün olmaktadır.

Özellikle burun küçültme operasyonlarında derinin büzüşmesi ve alttaki kıkırdak çatıya adapte olması esastır. Deri ne kadar kalın ise bu adaptasyon daha zor olur ve zaman gerektirdiği bilinmesi gereken diğer önemli şeylerden biridir.

Büyütme Burun Estetiği (Augmentation Rhinoplasty)

Daha belirgin ve orantılı bir görünüm için.

Büyütme burun operasyonlarında burnun boyutları arttırılır.

Bu durum burnun doğuştan yetersiz gelişmesi, kazalardan sonra destek olan kıkırdaklardaki hasar, bazı operasyonlardan (aşırı kıkırdak çıkartılmasının olduğu) sonra ve bazı ırksal (etnik) nedenlerden dolayı olabilir.

Genellikle burun ve yüzdeki diğer yapıların orantısı subjektiftir ve kişisel yorumlara göre değişir. Aslında uyum ve güzelliği tariflemek için pek çok ölçüm de vardır.

Burnun boyutu ve şeklindeki değişiklikleri projelendirmek için bilgisayar simülasyonu kullanmak önemli bir unsurdur.

Asıl değerlendirilenler burun yüksekliği, uzunluğu ve burun ucu projeksiyonudur.

Burun değişiklikleri için gerekli yeterli kıkırdağın burun içinde yani septumda (burnun orta bölmesi) olup olmamasına göre burun yapımı için gerekli kıkırdağı başka yerlerden de bulabiliriz.

Bu seçenekler içinde kemik, kaburga kıkırdağı, suni veya biyolojik implantlar (alloderm v.s) vardır.

Rinoplasti gibi diğer durumlarda da operasyonu planlamakta kullandığımız bilgisayarlı simülasyon görüntülerinin gerçek operasyonun sonuçları ile farklılıklar gösterebileceği de akılda tutulmalıdır.

Küçültme rinoplastisinde olduğu gibi derinin alttaki kıkırdak çatıya adapte olması gerekmektedir. Kalın derinin söz konusu olduğu durumlarda şekli meydana getirmek daha zordur ve daha zaman alır.

Etnik Burun Estetiği ( Ethnic Rhinoplasty)

Size özel planlanan bir operasyondur.

Aslında tüm rinoplastiler etniktir. Yani yüz orantıları, deri ve burun şekli zaten kişinin ırk yapısına göre planlanıp yapılmaktadır.

Bu terim daha yumuşak burun hatlarına sahip Afrika, Uzak Doğu, Pasifik ve Karaipler populasyonları için yapılan rinoplastileri kapsar.

Travma Sonrası burun Estetiği (Post-travmatic Rhinoplasty)

Hasarlı kemik ve kıkırdak dokuyu düzeltir.

Burun bir kazaya uğradıktan sonra en sık kemik ve kıkırdak destek hasar alır. Burnun şekli değişir, içerdeki kıkırdakta (septum) eğrilmeler (deviasyon), asimetriler ve çoğunlukla hava yolu problemleri meydana gelir.

Bu kıkırdak ve kemikteki eğrilmeler, kazadan sonraki ilk 10 gün içinde başarılı bir biçimde eski haline getirilebilir.

Burun bir kazaya uğradıktan sonra burun ortası kıkırdağı yani septumun her iki yanı kanayabilir. Mukoza altında olan bu kanama sonrası pıhtılaşan kan, septum ile mukozayı ayırır. Septumdaki kıkırdak mukozal damarlardan yoksun kalır ve ölür. Bu durum septal (septuma ait) hematomu belirtir ve acil olarak kaza sonrası oluşursa boşaltılması gerekir. Bu işlem septal kıkırdağı korur.

Burun köprüsü altındaki kıkırdak destek olan septum harabiyeti ‘semer burnu deformitesi’ veya ‘boksör burnu deformitesi’ olarak adlandırılır.

Kazadan sonra meydana gelen deviasyonlarda 10 günden sonra karşılaşılan hastalarda düzeltici bir operasyon için en az altı ay beklemenin avantajları daha fazladır. Bu zaman içinde dokular yerleşir, yumuşar ve daha az damarlanır.

Bir kaza sonrası burun hem şekil hem de hava yolları açısından değerlendirilir. Çoğu kez tam bir sonuç için septo-rhinoplasti işlemi gerekir.

Burnun daha düz bir konturda (biçimde) olması için kemiklerin ve kıkırdakların tekrar şekillendirilmesi gerekir.

Bunları yapmadan önce detaylı bir plan yapılmalı ve bilgisayar simülasyonundan yardım alınmalıdır. Komplike durumlarda açık operasyonla burnun içindeki tüm yapılar düzeltilir.

İyileşme

İyileşme dönemini anlamak için

Bilinmesi gereken şeylerden biri de burnunuzun şeklinin son halinin alçı-atel’ in çıkması ile son bulmayacağıdır. İyileşme en az altı ay alacaktır.

  • İlk gün
  • İlk hafta
  • İlk ay

İlk Gün

İlk 24 saat anestezi sonrası birinin size eşlik etmesi uygun olacaktır. Operasyondan gelir gelmez biraz uykulu olacaksınız, uyumaya çalışmanız en doğrusudur. Bu esnada soğuk kompres ile yüzünüzdeki ödem azaltılır. Bu soğuk uygulama hemşirelerin denetiminde aralıklı ilk gün boyunca devam eder.

Ortalama 4 saat sonra ve daha uyanık bir haldeyken yudum yudum su içmeye başlanır. Hızlı yeme-içme bulantı ve kusmayı tetikleyebilir.

Daha iyi hisseder hissetmez oda içinde küçük yürüyüşlere başlanır. Daha rahatlayınca da eve gidebilirsiniz. İlk 24 saat size bir kişinin eşlik etmesi gerektiği unutulmamalı.

İlk Hafta

İlk hafta antibiyotik ve ağrı kesiciler size verilir. Antibiyotikler düzenli alınır ancak ağrı kesiciler ihtiyacınız durumunda alabilirsiniz.

Uyuma pozisyonu ilk 2 hafta için çok önemlidir. Yan veya öne doğru eğik uyuma kemiklerin yanlış şekillenmesine yol açabilir. Yüksek uyuma (2-3 yastık ile) ödem ve morlukları da oldukça azaltacaktır.

Morarma, rinoplasti sonrası hastalarda değişkendir. Yani kimi hiç morarma olmaz kiminde ise çok az olur. Alçı v.s varken burnun üzerinde bunun etkili tedavisini yapmak zordur. Alçı çıkarılınca zaten çok az kalan morarma tedavisinde Hirudoid krem veya jel uygulamak çok etkilidir. 10 gün içinde tüm bunlar zaten geçer.

Yüz ilk hafta yani alçı çıkana dek yıkanmaz. Saçlarınız arkaya doğru birisinin yardımıyla yıkanabilir.

İlk hafta sütürler ve alçı alınır. Alçı çıktığı zaman burun üzeri ve ucu dar ve suni görünür. Bu alçı atelin etkisiyle olur ve beklenen bir durumdur. Sonrasında giderek doğal, arzulanan görünüme kavuşur. Ödem ve şişliklerinde geçmesiyle son şekil belirmeye başlar.

İlk ay

Alçı atel çıkarıldıktan sonra travmadan sakınmak önemlidir.

Tuzlu su spreyleri burnu nemlendirmek ve temizlemek için kullanılır. Bunları ve hangi sıklıkta kullanacağınızı doktorunuz söyleyecektir.

Ağır ve erken egzersiz kanamaya yol açabilir. Ortalama 3-4 hafta dikkat etmek gerekir.

Gözlük kullanımı 2 ay ertelenir. Kontakt lensler ise her zaman kullanılabilir.

Nefes almanız operasyon sonrası bir miktar kısıtlı olabilir ancak şişliklerin geçmesi ile 3-4 hafta içinde normalleşir.

Risk ve olası komplikasyonlar

Operasyon öncesi bilerek karar vermeniz için

Rinoplasti için yıllarca ortaya konmuş bazı risk ve komplikasyonlar vardır. Nadir olmakla beraber en sık karşılaşılanları belirtmeye çalıştık. Önemli olan görüşme esnasında bunları doktorunuzla tartışmanız ve bunları bilerek karar vermenizdir.

  • Anestezi
  • Kanama
  • Enfeksiyon

Anestezi

Sağlıklı bir kişide anesteziye bağlı risk milyonda birdir. Ancak sıfır değildir. Günlük hayatta aldığımız riskler daha fazladır. Araç kullanmak genel anesteziden 4-5 kez fazla risk taşır karşılaştırmak gerekirse. Lokal anestezi ve sedasyon ise aslında genel anesteziden daha risklidir.

Kanama

Operasyon sırasında çok az miktar kanam olması normaldir. Operasyon bittikten sonra ilk 24 saatte giderek azalan sızıntıların olması da normaldir. Bunun için küçük tamponlar kullanılır. Aşırı bir kanama olma ihtimali ise oldukça nadir olur.

Enfeksiyon

Çok çok nadir rastlanır. Burunda şişme, kızarıklık, yüksek ateş ve titreme bu durumu düşündürmelidir. Antibiyotikle kolayca kontrol altına alınır. Önemli nokta hastanın bu durumdan hemen doktorunu haberdar etmesidir.